با آغاز آتشبس و کاهش تنشهای نظامی، تنگه هرمز بار دیگر به مرکز توجه تحولات منطقهای و بازار جهانی انرژی تبدیل شده است. از نخستین ساعات اجرای آتشبس، مسئله بازگشایی این آبراه راهبردی و نحوه عبور نفتکشها به یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث تبدیل شد؛ تنگهای که نزدیک به یکپنجم تجارت نفت جهان از آن عبور میکند و هرگونه تغییر در وضعیت آن میتواند پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی گستردهای داشته باشد.
طبق گزارشها، تا روز گذشته بیش از ۱۸۰ نفتکش در نزدیکی تنگه هرمز در انتظار عبور بودهاند؛ کشتیهایی که توقف آن ها طی هفتههای اخیر بخشی از عرضه جهانی نفت را متوقف کرده است. برآوردها نشان میدهد حدود ۱۳ میلیون بشکه نفت در روز از تولید و صادرات جهانی به دلیل شرایط اخیر از چرخه بازار خارج شده و بازگشت کامل این حجم به بازار ممکن است دستکم ۱۰۰ روز زمان ببرد. در چنین شرایطی، نحوه مدیریت تنگه هرمز به عاملی تعیینکننده در بازگشت بازار انرژی به وضعیت عادی تبدیل شده است.
عبور مشروط از تنگه
در بیانیه اخیر شورای عالی امنیت ملی که در قالب یک طرح ۱۰ مادهای منتشر شد، تأکید شده است که عبور از تنگه هرمز باید با هماهنگی نیروهای مسلح ایران انجام شود. در این چارچوب، قرار است پروتکلی برای عبور و مرور کشتیها طراحی شود که در عین حفظ امنیت ناوبری، تسلط و مدیریت ایران بر این آبراه را تضمین کند.
گزارشهای رسانههای بینالمللی نیز نشان میدهد که حتی پس از اعلام آتشبس، تردد در تنگه هرمز همچنان تحت نظارت ایران باقی مانده است. خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داد که بازگشایی تنگه در مرحله نخست محدود و مشروط خواهد بود و کشتیها برای عبور همچنان نیازمند دریافت مجوز هستند.
روزنامه والاستریت ژورنال نیز در گزارشی اعلام کرد که نیروی دریایی ایران از طریق پیامهای رادیویی به کشتیهایی که در نزدیکی تنگه لنگر انداختهاند اطلاع داده است که عبور بدون هماهنگی مجاز نیست. در یکی از این پیامها تأکید شده است که کشتیها باید برای عبور از تنگه از نیروی دریایی سپاه پاسداران اجازه بگیرند.
در همین راستا، ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کردند که ایران با ابتکار عمل، مدیریت و کنترل هوشمندانه تنگه هرمز را در دست دارد.