بازنگری در مسیرهای حملونقل کالا به مقصد ایران یا از مبدا کشور به سایر نقاط دنیا، یکی از پیامدهای احتمالی جنگ و تداوم تنش در منطقه است. در شرایط فعلی امکان استفاده از ظرفیت بندر جبل علی امارات برای واردات کالا به کشور فراهم نیست.با این حال، ایران با توجه به ظرفیت گسترده همسایگی با 15 کشور، امکان تداوم تجارت از مسیر سایر کشورها را در اختیار دارد؛ در نتیجه چنانچه شاهد بروز تنگنا در مسیرهای تجاری کنونی باشیم، مسیرهای جایگزینی برای انتقال کالا به کشور وجود دارد. هرچند این مسیرها هزینه بیشتری را به ساختار تجارت ایران تحمیل میکند. در همینحال باید تاکید کرد که زیرساختهای کشور در حوزه حملونقل جادهای با استانداردهای بینالمللی مطابقت ندارد و همین موضوع میتواند چالشهایی را به همراه داشته باشد.
در دنیای کنونی، تجارت جهانی به یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشورها تبدیل شده است. در میان روشهای مختلف حملونقل، حمل دریایی یکی از رایجترین و اقتصادیترین روشهای جابهجایی کالاها در سطح بینالمللی است. هزینه پایین، ظرفیت بالا و دسترسی قابلتوجه ایران به آبهای بینالمللی از مزیتهای تجارت کشور محسوب میشود. در حال حاضر بیش از 80 درصد تجارت جهانی از طریق دریاها انجام میشود، که این امر نشاندهنده جایگاه این شیوه در تجارت بینالمللی است. با اینوجود تشدید تنش جنگی در منطقه میتواند به تغییر الگوی تجارت کشور منجر شود.
مقابله با اختلال در تجارت
علی امامی مدیرکل دفتر خدمات آماد سازمان توسعه تجارت در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» در ارزیابی مسیرهای جایگزین برای تجارت کالا به کشور در صورت تداوم شرایط جنگی، گفت: با توجه به بروز تنش در منطقه و تهدید امنیت کشور در ماهها و هفتههای اخیر تغییر در روش تامین کالا و لجستیک آن برای کشور، ضروری است. به این معنی که اگر در تامین کالاها از در بنادر با اخلال مواجه شویم، بهرهمندی از روشهای جایگزین ضروری است.
وی افزود: در حال حاضر 2 مسیر جایگزین برای واردات کالا به ایران و صادرات به سایر مقاصد بینالمللی مورد توجه قرار دارد. این مسیرها در گذشته نیز مورد استفاده بوده است. در درجه نخست میتوان از ظرفیت و فضای کشور ترکیه برای تجارت کالا بهره گرفت. بندر مرسین ترکیه در ساحل دریای مدیترانه واقع شده و بندر ترابزون ترکیه که در مجاورت دریای سیاه قرار دارد، میتوانند نقش موثری در انتقال کالا به کشور را بر عهده بگیرند. از این بنادر نیز کالا بهصورت زمینی به ایران حمل خواهد شد. در حال حاضر تمهیدات لازم برای این جابهجایی در روند تامین کالا دیده شده، اما هنوز بهطور جدی از آن استفاده نشده است. در واقع این مسیرهای جایگزین در صورت ضرورت میتوانند بخشی از نیازهای تجاری کشور را تامین کنند. با اینوجود در حال حاضر دریای عمان و تنگه هرمز برای انتقال کالا به سمت ایران امن است و امکان تبادلات تجاری از این منطقه وجود دارد.
مدیرکل دفتر خدمات آماد سازمان توسعه تجارت از پاکستان بهعنوان دیگر مسیر اصلی جایگزین برای انتقال کالا به کشور و تداوم تجارت در صورت بروز چالش نام برد و افزود: بندر گوادر پاکستان در کرانه دریای عمان و بندر کراچی در ساحل اقیانوس هند نیز میتواند بهعنوان ظرفیتی برای تبادل تجاری با ایران مورد توجه باشد. البته بندر گوادر به سبب فاصله زمینی نزدیکتری که با ایران دارد، قطعا از مزیت بهمراتب بالاتری برخوردار خواهد بود.
;